Blog firmowy

• 2026-05-28

Kleszcz na etacie. Jak chronić pracowników przed boreliozą i co warto wiedzieć o procedurach?

Pamiętacie czasy, gdy jedynym zagrożeniem na spacerze w lesie była konieczność powrotu przed zmrokiem? Dziś, jeśli zarządzasz ludźmi pracującymi w terenie, „nieproszony gość” w postaci kleszcza to nie tylko problem prywatny – to realne ryzyko zawodowe. Borelioza nie wybiera, ale jako świadomy pracodawca musisz wiedzieć, jak chronić zespół i na czym stoisz w obliczu prawa.

Kleszcz nie zna branży – on zna tylko okazję

Zagrożenie dotyka nie tylko leśników czy rolników. Jeśli Twoi pracownicy wykonują zadania w takich środowiskach jak:

• Sektor budowlany i infrastrukturalny: Wykopy, instalacje czy prace na terenach zakrzewionych.

• Geodezja i badania terenowe: Długie przebywanie w wysokich trawach.

• Serwis techniczny i kurierzy: Nawet krótki „skrót” przez park czy nieużytki może skończyć się kontaktem z pajęczakiem.

Czy borelioza to choroba zawodowa?

Tak. Borelioza znajduje się w oficjalnym wykazie chorób zawodowych w Polsce (jako choroba zakaźna lub pasożytnicza). Co ważne, według danych Instytutu Medycyny Pracy, choroby odkleszczowe to co roku jedna z najczęstszych przyczyn stwierdzania chorób zawodowych w sekcji rolnictwa i leśnictwa.

Jednak samo rozpoznanie choroby to nie wszystko. Aby Sanepid uznał ją za zawodową, muszą zostać spełnione trzy warunki:

1. Narażenie zawodowe: Musi zostać udowodnione, że stanowisko pracy realnie wiązało się z ryzykiem kontaktu z kleszczami.

2. Dokumentacja medyczna: Choroba musi być potwierdzona badaniami (testy ELISA/Western Blot) oraz objawami klinicznymi (rumień, zapalenie stawów itd.).

3. Związek przyczynowo-skutkowy: Lekarz medycyny pracy i Sanepid muszą ocenić, że z wysokim prawdopodobieństwem do zakażenia doszło w czasie pracy, a nie podczas prywatnego weekendowego spaceru.

Wskazówka: Jeśli pracownik jest w stanie wskazać konkretny moment ugryzienia w pracy i ma na to świadków, zdarzenie może zostać zakwalifikowane jako wypadek przy pracy – warto o tym pamiętać przy prowadzeniu dokumentacji.

Jak działać, żeby nie „przespać” zagrożenia?

Zgodnie z zasadami BHP, Twoim obowiązkiem jest zapewnienie bezpiecznych warunków pracy:

• Ocena ryzyka zawodowego: Koniecznie uwzględnij w niej ryzyko biologiczne dla pracowników terenowych.

• Szkolenia stanowiskowe: Pracownik musi wiedzieć, jak się ubierać (jasna odzież, długie rękawy, nogawki w skarpetach – głupio wygląda, ale to wciąż najskuteczniejsza metoda!) oraz jak przeprowadzać kontrolę ciała.

• Wyposażenie: Zadbaj o dostęp do repelentów i przyrządów do bezpiecznego usuwania kleszczy w apteczkach pierwszej pomocy.

Nie daj się zaskoczyć! Odpowiednie przygotowanie i świadomość zagrożeń to najtańsze „ubezpieczenie”, jakie możesz wykupić dla swojej firmy. A jeśli potrzebujesz pomocy w aktualizacji Oceny Ryzyka Zawodowego – wiesz, gdzie nas szukać. Bezpieczeństwo to inwestycja, która zawsze się zwraca!

 Opracowała: Katarzyna Mikulak, akt. 18.08.2026 r.

Źródła:

Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P54200237581597225259567&html_tresc_root_id=1954&html_tresc_id=1954&html_klucz=8888&html_klucz_spis=

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20091050869